Trong canh tác lúa, việc ngâm và ủ giống là khâu quan trọng quyết định tỷ lệ nảy mầm, sức khỏe cây con và năng suất cuối vụ. Nhiệt độ đóng vai trò then chốt trong quá trình này, vì nó ảnh hưởng đến việc phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ của hạt giống, diệt trừ nấm bệnh và thúc đẩy nảy mầm đồng đều. Dựa trên các thực hành nông nghiệp tiêu chuẩn, dưới đây là hướng dẫn chi tiết về nhiệt độ phù hợp và cách ủ giống lúa hiệu quả.
1. Vai Trò Của Nhiệt Độ Trong Ngâm Ủ Giống Lúa
Khi ngâm ủ giống lúa, có 2 mốc chúng ta đặc biệt quan tâm đó là 10°C và 40°C vì nếu như vượt quá 40°C và thấp hơn 100C thì cây lúa đều không thể nảy mầm được. Cụ thể nhiệt độ ảnh hưởng đến quá trình nảy mầm của hạt giống như sau:
- Nhiệt độ tối ưu cho nảy mầm: Hạt lúa nảy mầm tốt nhất ở nhiệt độ 25-35°C. Dưới 20°C, quá trình nảy mầm chậm lại, dễ bị thối rữa; trên 40°C, hạt có thể bị “chết” hoặc nảy mầm không đều.
- Nhiệt độ nước ngâm: Sử dụng nước ấm 54°C để xử lý ban đầu nhằm diệt khuẩn và phá miên trạng (dormancy). Sau đó, ngâm ở nước sạch với nhiệt độ phòng (20-30°C).
- Nhiệt độ ủ: Duy trì 30-35°C để thúc đẩy rễ và mầm phát triển nhanh. Nếu thời tiết lạnh, cần ủ ấm bằng cách dùng bao tải, rơm rạ hoặc lò ủ.
- Lưu ý theo mùa vụ: Vụ xuân (lạnh) cần ngâm lâu hơn (36-48 giờ) và ủ ấm kỹ; vụ mùa (nóng) ngâm ngắn hơn (24 giờ) để tránh lên men chua.
2. Chi Tiết Quy Trình Ngâm Ủ Giống Lúa
Quy trình thường áp dụng cho cả lúa thuần và lúa lai, với lượng giống khoảng 40-50 kg/ha cho gieo sạ.
Bước 1: Chuẩn bị giống
- Chọn hạt giống chất lượng cao, sạch, tỷ lệ nảy mầm >85%.
- Đãi bỏ hạt lép, hạt sâu bệnh bằng cách ngâm nước muối 10-15% (hạt lép nổi lên).
Lưu ý: nếu bà con chưa có kinh nghiệm ngâm nước muối chúng ta có thể bỏ qua hoặc ngâm với số lượng nhỏ để rút kinh nghiệm bởi nếu làm không tốt có thể phản tác dụng.
Bước 2: Xử lý nước ấm (phá miên trạng)
- Pha nước ấm 54°C (tỷ lệ 3 nước sôi + 2 nước lạnh).
- Ngâm hạt giống trong 15-20 phút, đảo đều để nhiệt độ lan tỏa.
- Vớt ra, rửa sạch bằng nước mát để tránh bỏng hạt.
Bước 3: Ngâm nước sạch
- Ngâm trong nước sạch, lượng nước gấp 3-5 lần lượng giống.
- Thời gian: 24-36 giờ tùy nhiệt độ (24 giờ nếu 25-30°C; 36 giờ nếu 20-25°C).
- Thay nước 2-3 lần (mỗi 5-6 giờ) để tránh nước chua, lên men gây thối hạt.
- Kiểm tra: Hạt no nước, cắn thấy giòn, vỏ mềm.
Lưu ý: chúng ta có thể sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh như BioSoy VMH03 giúp kích thích nảy mầm, phá vỡ trạng thái nghỉ hạt giống, cung cấp dinh dưỡng và oxy hóa môi trường nước nên chúng ta không cần thay nước rửa chua.
Bước 4: Ủ giống
- Vớt hạt ra, để ráo nước 1-2 giờ.
- Đổ vào bao tải hoặc thùng, phủ rơm/rạ để giữ ấm 30-35°C.
- Ủ 24-48 giờ, đảo 2 lần/ngày (sáng và chiều) để tránh nóng cục bộ.
- Dấu hiệu sẵn sàng: Rễ mầm dài 1-2 mm, mầm nhú trắng, tỷ lệ nảy mầm >90%.
Bước 5: Kiểm tra và gieo
Lưu ý tùy thuộc vào phương pháp sạ mà chúng ta có tiêu chuẩn khác nhau:
- Sạ bằng máy bay nông nghiệp: phương pháp này chúng ta chỉ để kích thước mầm bằng 1/3 hạt thóc là được. bởi nếu quá tốt mầm sẽ mắc vào nhau và quá trình sạ không đều.
- Sạ bằng tay: phương pháp này chúng ta có thể sạ khi hạt giống có mầm bằng ½ hạt thóc.
3. Lưu ý chung để thành công
- Tránh ngâm ủ ở nơi ẩm thấp, dễ nhiễm nấm.
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (nếu cần) như Carbendazim để phòng bệnh.
- Theo dõi thời tiết: Vụ lạnh cần che chắn, vụ nóng tránh nắng trực tiếp.
- Đối với giống lai, thời gian ngâm ngắn hơn để giữ sức sống hạt.
Quy trình này giúp tăng tỷ lệ nảy mầm lên 95%, cây con khỏe mạnh, giảm sâu bệnh và nâng cao năng suất. Nông dân nên điều chỉnh dựa trên giống cụ thể và điều kiện địa phương.
4. Giới Thiệu Cách Ngâm Ủ Giống Lúa Lai F1-GS55
Giống lúa lai F1-GS55 là giống năng suất cao, kháng bệnh tốt, năng suất 8-10 tấn/ha, phù hợp vụ đông xuân miền Bắc. Quy trình ngâm ủ tương tự quy trình chung nhưng cần chính xác để tận dụng tối đa đặc tính lai. Đặc biệt, khi kết hợp phân bón hữu cơ BioSoy VMH03 (sản phẩm từ bột cá và đậu nành lên men với vi khuẩn Bacillus), quá trình được tối ưu hóa: kích thích nảy mầm đồng đều, tăng sức đề kháng cây con và không cần thay nước chua nhiều lần nhờ acid hữu cơ phá vỡ miên trạng, cung cấp dinh dưỡng nhanh chóng.
Quy trình chi tiết
Bước 1: Chuẩn bị
- Lượng giống: 40-50 kg/ha.
- Pha BioSoy VMH03: sử dụng chai 500 ml cho 50- 100 kg giống
Bước 2: Xử lý nước ấm
- Ngâm ở 54°C (3 sôi + 2 lạnh) trong 15 phút để diệt khuẩn và kích thích.
Bước 3: Ngâm nước sạch với BioSoy VMH03
- Ngâm 20-24 giờ ở nước sạch pha BioSoy .
Lợi ích BioSoy: Acid hữu cơ giúp phá miên trạng, rễ mầm hấp thụ dinh dưỡng nhanh, tỷ lệ nảy mầm >95%, cây khỏe, hạn chế bệnh. Không cần thay nước chua (thay vì 2-3 lần như thông thường), tránh lên men.
Bước 4: Ủ giống
- Vớt ráo, ủ ấm 30-35°C trong 24-36 giờ, đảo đều.
- BioSoy giúp mầm nhú đồng đều, giảm thời gian ủ.
Bước 5: Gieo
- Gieo khi mầm dài 1-2 mm.
- Sử dụng BioSoy VMH03 không chỉ tiết kiệm công sức mà còn giúp tăng tỷ lệ nảy mầm và sức khỏe cây mạ sau này.
Để tìm hiểu quy trình sản xuất lúa ứng dụng công nghệ cao theo hướng hữu cơ cũng như các giống lúa năng suất cao như GS55 xin vui lòng liên hệ: 0981.85.85.99 Chúng tôi rất vui khi nhận được yêu cầu cũng như ý kiến đóng góp từ Anh/ Chị.
